معرفی کتاب

کتاب مفرح القلوب (شرح قانونچه چغمینی)

آشنايی با روش ها و بينش های پزشكی و شرح و نقد كلام اطباى بزرگ

مفرّح القلوب کتابی ۳ جلدی، تألیف محمد اکبر بن میر مقیم ارزانى معروف به حکیم ارزانى در حقیقت شرحى فارسى بر کتاب «قانونچه» تألیف محمّد بن محمود چغمینى (متوفى ۷۴۵ق) منجم و طبیب خوارزمى است. این اثر، در عین ایجاز، پرمحتوا و آموزنده است.

معرفی کتاب مفرّح القلوب

  • کتاب (مفرح القلوب) شرح قانونچه چغمینی می‌باشد که در سال ۱۲ هجری قمری نگاشته شده و مأخذ آن تصویر نسخه چاپ سنگی موجود در بنیاد دایره المعارف جمهوری اسلامی ایران می‌باشد.
  • هر چند اسم قانونچه تداعى کننده، این مطلب است که این اثر خلاصه‌اى از قانون است؛ ولى حقیقت این است که این اثر _ چنانچه مؤلف در مقدمه گفته_ برگرفته از کتب مختلفى است.
  • به هر حال، محتوا، سادگى، نظم منطقى و سیر آموزشى کتاب موجب شده که از دیرباز این کتاب به عنوان یک کتاب درسى مورد توجه قرار گیرد، چنان‌که حتى در زمان ما نیز علاقه‌مندان به دانش طب سنتى همچنان از این اثر به عنوان کتاب درسى استفاده مى‌نمایند. درخواست برخى از دوستان در شرح کتاب قانونچه، انگیزه نگارش کتاب را فراهم آورده است.
  • اهمیت کتاب قانونچه بدان سبب است که شروح متعددى به این کتاب مختصر نگاشته شده است.اما از مهم‌ترین این شروح و بلکه مشهورترین آن‌ها مفرّح القلوب است که مؤلف آن را به نام پادشاه وقت سلطان محمد فرخ و به زبان فارسى تألیف کرده است.

ساختار کتاب

  • مفرّح القلوب تنها شرح پنج مقاله اول قانونچه است و مؤلف مبحث امراض آن را شرح نکرده، بلکه خواننده را در این قسمت به کتاب دیگرش، طب اکبرى ارجاع داده است.
  • مؤلف در نگارش این اثر ابتدا بخشى از قانونچه را عیناً نقل مى‌کند و سپس ترجمه آن را مى‌نگارد و در ادامه این قسمت را شرح مى‌دهد و به همین ترتیب پنج مقاله اول قانونچه را ترجمه و شرح مى‌کند.

مختصری در مورد محتوا کتاب

  • مؤلف در شرح مراد چغمینى از بسیارى از منابع مهم طب سنتى استفاده مى‌کند، ولى چنان‌که مؤلف خود تصریح مى‌کند، بیشترین استفاده او از قانون و شرح قرشى بر آن است. وى مى‌گوید: «در اثناى نگارش این رساله اگر چه اکثر کتب حاضر مى‌شدند، لیکن بیشتر از قانون و شرح قرشى مرقوم مى‌گشت».
  • هر چند مؤلف در شرح این اثر از مراجعه به کتب گذشتگان غفلت نورزیده، ولى اهمیت این اثر تنها در نقل قول از دیگران نیست، بلکه شرح و نقد کلام اطباى بزرگ به بیانى روشن و ساده مهم‌ترین ویژگى این کتاب است. همین ویژگى باعث شده که حکیمانى که پس از مؤلف قصد نگارش متنى در کلیات طب سنتى داشته‌اند، به این کتاب نیز مراجعه کنند. از جمله حکیم میر محمدحسین عقیلى خراسانى در خلاصه الحکمه چندین بار تحقیقات مؤلف در این کتاب را نقل و احیاناً نقد مى‌کند.

فهرست کتاب مفرّح القلوب

مقدمه مولف
مقاله اول- در امور طبیعیه
مقاله دوم- در علم تشریح
مقاله سوم- در باب احوال بدن انسان از نظر صحت و مرض و اسباب و علائم آن‌ها
مقاله چهارم- در بیان انواع نبض و حالات ادرار
مقاله پنجم- در بیان روش های کلی تدبیر تندرستان و درمان بیماران
مقاله ششم- در بیان بیماری های ناحیه سر
مقاله هفتم- در بیان بیماری های اعضایی که از سینه تا زیر ناف قرار دارند
مقاله هشتم- درباره بیماری های اعضای دیگر بدن
مقاله نهم- درباره انواع تب و بیماری هایی که در ظاهر بدن آشکار می شوند
مقاله دهم- در بیان ویژگی های خوردنی ها و نوشیدنی های متعارف

وضعیت کتاب

نسخه مورد استفاده در لاهور پاکستان چاپ شده است. ضمناً چنان که پرفسور حکیم نیر واسطى در تاریخ روابط پزشکى ایران و پاکستان گفته، این کتاب با عنوان اکسیر القلوب توسط حکیم مولوى نور کریم به زبان اردو ترجمه شده است.

نویسنده یا مترجم

  • مولف: حکیم محمد اکبرشاه ارزانی دهلوی
  • مقدمه و تصحیح علمی و انتقادی: اسماعیل ناظم و محسن باغبانی

انتشارات

انتشارات المعی

درحال ارسال
امتیاز دهی کاربران
۰ (۰ رای)

مشاوره دکتر طبایع

همراهان گرامی طبایع می توانند برای تشخیص مزاج و انجام مشاوره تخصصی به لینک زیر مراجعه نمایند...

ورود به سامانه

فروشگاه محصولات سالم

برای خرید محصولات سالم و طبیعی طب سنتی به فروشگاه کنجد زیر نظر سایت طبایع مراجعه نمایید...

فروشگاه کنجد

اپلیکیشن جامع طبایع

برنامه موبایل اندروید طبایع با امکانات بسیار آماده شد! جهت آشنایی با اپلیکیشن و دانلود به لینک زیر بروید...

دانلود برنامه
درحال ارسال
امتیاز دهی کاربران
0 (0 رای)

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *