معرفی کتاب

کتاب طب اکبری (جلد اول)

کتابی كامل در علم الامراض و شناخت و درمان بيمارى‌ها

معرفی کتاب طب اکبری

  • کتاب طب اکبری یا تشریح طب اکبری یا طب الاکبر، به سال ۱۱۱۲  قمری تالیف شده و در واقع دوره‌اى کامل در علم الامراض و شناخت و درمان بیمارى‌هاست.
  • حکیم ارزانى، این اثر را به‌عنوان ترجمه‌اى از کتاب ارزشمند و مشهور «شرح الاسباب و العلامات» تألیف شیخ برهان‌الدین نفیس بن عوض کرمانى، با حذف زوائد آن و افزودن فوائد و نکات مفید فراوان، نگاشته است.

انگیزه‌ تألیف کتاب طب اکبری

  • مؤلف، انگیزه‌اش را از تألیف اثر چنین بیان مى‌کند: «این منزوى زاویه خمول، بعد از تصحیح عقاید دینیه و اکتساب علوم متداوله یقینیه، چون از علم ابدان نیز بهره یافت و بر علو شأن این فن عالى که علمى است بس شریف و فنى بس لطیف و کدام شرافت به از این باشد که موضوعش بدن انسانى است که مصداق مصدوقه «و لقد کرمنا بنى آدم» اوست، آگاهى حاصل نموده شد، نیز طبیعت در مساحت این هنر جولان فرموده، خواست که در این دیر نیست هست‌نما نسخه جامع الفواید ترتیب دهد.
  • بعد از ملاحظه کتب طبیه و صحف حکمیه، به ظهور آمد که هرچند در رسایل معتبره هذا الفن، اسباب و علامات امراض مع الکلیات مذکور است، لیکن چنانچه [چنان‌که] در کتاب فیض انتساب «شرح اسباب و علامات و معالجات» مستوفى مسطور گردیده، در غیر آن نیست؛ بناء علیه در خاطر حقیر ریخت که اگر آن مجموعه کثیر النفع که در کمال متانت و اعتبار است جهت عموم افاده و استفاده به لسان فارسى از زبان عربى مترجم ساخته شود و با ملاحظه اینکه ترک بعضى دلایل زواید، اولى و انسب است و فواید دیگر که ایراد آنها در بعضى، از قبیل لوازم باشد؛ از قانون و حاوى و اقسرائى و سدیدى و موجز و ذخیره و کفایه مجاهدیه و غیر آن مندرج نموده آید، احسن و الیق است».

ساختار کتاب

  • کتاب طب اکبری، مشتمل بر ۲۷ باب است که ۱۲ باب آن، در جلد اول و بقیه در جلد دوم گنجانده شده است و هر بابى، خود داراى چندین فصل است. فصول نیز گاه به اجزاى کوچک‌ترى تقسیم مى‌شود.
  • مباحث، ترتیب آن‌ها و شیوه بحث، مطابق کتاب «شرح الاسباب و العلامات» مى‌باشد.

شرح محتوا کتاب طب اکبری

  • باب اول، با بررسى امراض سر شروع مى‌شود و سپس در ابواب بعدى، امراض هر عضو بررسى مى‌گردد و در بیست و شش باب، امراض سر تا ناخن مطرح مى‌شود. باب بیست و هفتم نیز به بررسى امراض متفرقه (سوختگى‌ها، گزیدگى‌ها، مسمومیت‌ها و…) اختصاص دارد.
  • هرچند این اثر بیشتر با عنوان «ترجمه شرح الاسباب و العلامات» شناخته مى‌شود و تلقى بسیارى از دانشجویان طب سنتى و حتى برخى از اساتید، این است که این کتاب، تلخیص کتاب «شرح الاسباب و العلامات» است، ولى با مقارنه بین طب اکبرى و «شرح الاسباب و العلامات» این نکته به‌خوبى معلوم مى‌شود که طب اکبرى تنها یک ترجمه صرف نیست، بلکه – چنان‌که حکیم ارزانى در مقدمه این اثر گفته – در این اثر، از سویى بسیارى از مطالبى که ذکر آنها خالى از فائده است، حذف شده و از سویى دیگر، فوائد بسیارى که جاى خالى آن‌ها در اصل کتاب حس مى‌شده، در جاى جاى کتاب گنجانده شده است، بلکه حتى در بسیارى از موارد حکیم ارزانى سرفصل‌هاى جدیدى را در کتاب گشوده و مباحث تازه‌اى را مطرح نموده است و نیز هر جا مطلبى داراى پیچیدگى و اغماض بوده، به‌صورت واضح شرح کرده است.
  • علاوه بر تصحیح متن کتاب، این کتاب داراى پاورقى‌هایى نسبتاً مفصل است.
  • بعضى از پاورقى‌ها به توضیحات و ترجمه عبارت‌هاى عربى متن اختصاص یافته و در بعضى دیگر به معادل لاتین بیمارى‌ها اشاره شده است.
  • در آخر جلد دوم نیز فهرست لغات و مصطلحات طبى، فهرست ترکیبات دارویى، فهرست اعلام، اماکن، ابزارها، کتب و اوزان و مقادیر آمده است.

خلاصه ای از فهرست کتاب طب اکبری

جلد اول کتاب طب اکبری

  • باب اول: در امراض سر ( صداع، در سمسام، در ماشرا، در سدر و دوار و…)
  • باب دوم: اندر امراض چشم( در امراض طبقه صلبیه، در اعلال طبقه مشیمیه، در اعلال شبکیه و…)
  • باب سوم: در امراض گوش
  • باب چهارم: درامراض بینی
  • باب پنجم: در امراض زبان و دهان
  • باب ششم: درامراض لپ
  • باب هفتم : در امراض اسنان و لثه
  • باب هشتم: در امراض حلق و لهات و مری و قصبه ریه
  • باب نهم: در امراض شش و سینه
  • باب دهم: اندر امراض قلب
  • باب یازدهم: در امراض ثدی یعنی پستان
  • باب دوازدهم: اندر امراض معده

جلد دوم کتاب طب اکبری

  • باب سیزدهم: اندر امراض کبد
  • باب جهاردهم: در بیماری های یرقان و در امراض طحال
  • باب پانزدهم: اندر امراض امعاء
  • باب شانزدهم: اندر امراض مقعد
  • باب هفدهم: در امراض کلیه
  • باب هجدهم: اندر امراضی که مخصوص به مثانه است و امراضی که هم از گرده افتد و هم از مثانه
  • باب نوزدهم: اندر امراض که به مردان مخصوص است
  • باب بیستم: در امراض صفاق و ثرب و مراق
  • باب بیست و یکم: اندر بیماری هایی که به زنان مخصوص است و در رحم افتد
  • باب بیست و دوم: اندر امراض که در پشت و اطراف پدید آید
  • باب بیست و سوم: اندر حمیات
  • باب بیست و چهارم: اندر اورام و بثور که به ظاهر بدن پدید آید و آنچه به ظاهر تن تعلق دارد …
  • باب بیست و پنجم: اندر امراض مو
  • باب بیست و ششم: اندر امراض اظاقیر
  • باب بیست و هفتم : در امراض متفرقه

دانلود کتاب

نویسنده یا مترجم

  • نگارنده : محمد اکبر ارزانی دهلوی (شاه ارزانی)
  • به کوشش: دکتر مسعود غلامیه _ دکتر یوسف بیگ باباپور

انتشارات

انتشارات ایرانیان طب

درحال ارسال
امتیاز دهی کاربران
۰ (۰ رای)

مشاوره دکتر طبایع

همراهان گرامی طبایع می توانند برای تشخیص مزاج و انجام مشاوره تخصصی به لینک زیر مراجعه نمایند...

ورود به سامانه

فروشگاه محصولات سالم

برای خرید محصولات سالم و طبیعی طب سنتی به فروشگاه کنجد زیر نظر سایت طبایع مراجعه نمایید...

فروشگاه کنجد

اپلیکیشن جامع طبایع

برنامه موبایل اندروید طبایع با امکانات بسیار آماده شد! جهت آشنایی با اپلیکیشن و دانلود به لینک زیر بروید...

دانلود برنامه
درحال ارسال
امتیاز دهی کاربران
0 (0 رای)

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *