درمان سنتی

درمان کم خونی از منظر طب سنتی

آشنایی با علل کم خونی و معرفی راهکاری موثر و خونساز در رفع کم خونی

کم خونی یا آنمی یکی از بیماری های شایع و گسترده ی جهان است که انواع و علل مختلف و تا حدی درمان های متفاوتی دارد. در این راستا در منابع طب سنتی ایرانی _ اسلامی، مواد طبیعی زیادی به علت سازگاری با بدن و فقدان عوارض جانبی شدید برای پیشگیری و درمان کم خونی مطرح شده است که در این پست به آن ها اشاره ای خواهیم داشت.

نشانه های کم خونی در بدن چیست؟

خستگی، ضعف، رنگ پریدگی، تنفس های کوتاه، دست و پاهای سرد، سردرد، گیجی، درد سینه، ریزش مو، ضربان قلب نامنظم، مشکلاتی در تمرکز، ضعف بنیه

علت کم خونی از منظر طب نوین:

کم خونی به سه دلیل ایجاد می‌شود:

  1. بدن به اندازه کافی گلبول قرمز تولید نمی کند.
  2. گلبول های قرمز در بدن نابود می‌شوند.
  3. از دست رفتن خون ناشی از قاعدگی، جراحت و یا علل دیگر خونریزی است.

علت کم خونی از منظر طب سنتی

  • از منظر طب سنتی کم‌خونی زمانی بروز می‌کند که خلط دم که در واقع پیش‌ساز آن بلغم است این قابلیت را پیدا نکند که به دم تبدیل شود.
  • بلغم خلطی است که از لحاظ ماهیتی «سرد و تر » بوده اما دم «گرم‌» است و در واقع زمانی که سردی به گرمی غالب شود و بدن نتواند سردی را به گرمی تبدیل کند فرد به کم‌خونی مبتلا می‌شود.
  • کم خونی ممکن است از ازدیاد بلغم در خون باشد باشد؛ بلغم یعنی خون نپخته خون نزج نیافته حرارتش یک مقدار کم شده است مانند وقتی که غذا را دم می‌گذاریم و غذا به خوبی دم نکشیده باشد، بلغم این حالت را دارد.
  •  افزایش حرارت به بلغم خون را می‌سازد (در این موارد افراد دچار ضعف و بی حالی هستند، خوابشان زیاد و کم کیفیت بوده و بدنشان سرد است).
  • در طب نوین و طب سنتی به دو روش متفاوت نگاه می‌شود بطوریکه در طب نوین وقتی شمارش تعداد گلبول‌های قرمز در آزمایش‌ها ملاکی برای تشخیص کم‌خونی محسوب شده اما در طب سنتی علاوه بر کمیت تعداد گلبول‌های قرمز به کیفیت این گلبول‌ها نیز توجه ویژه می‌شود.
  •  کیفیت و تعداد گلبول‌های قرمز، هماتوکریت و هموگلوبین از جمله نکات مشخص کننده میزان کم‌خونی در طب سنتی است.
  • در طب سنتی یک کمبود خون داریم یعنی کمیت خون تغییر کرده و مقدارش فرق کرده و یکی هم کیفیت خون تغییر کرده.
  • ممکن است صفرا با خون آغشته شده صفرای زیاد می‌شود و ممکن است بلغم یا سودا بیش از اندازه وارد خون شده باشد که کیفیت خون را تغییر داده است و خون را از حالت طبیعی خارج کرده است.
  • در مواقعی مشاهده می‌شود که فرد مراجعه کننده به پزشک طب سنتی، از علایمی مثل اختلالات خواب، جوش‌های صورت و زرد بودن رنگ پوست برخوردار است اما تعداد گلبول‌های خون وی در حد معمول بوده در این حالت کیفیت خون وی مطلوب نیست.
  • برای درمان این نوع اختلال سعی می شود در کنار تجویز آهن برای افراد، مراکز تولید خون بدن نیز گرم شوند.

انواع کم خونی

  • کم خونی فقر آهن
  • کم خونی های ناشی از کمبود ویتامین
  • تالاسمی
  • کم خونی ناشی از بیماری های مزمن
  • آنمی آپلاستیک
  • کم خونی سلول های داسی شکل
  • کم خونی همولیتیک

اصلاح و پیشگیری از کم خونی در طب سنتی

  • انسان‌ها دارای مزاج‌های متفاوت هستند و نمی‌توان مشخص و ثابتی در خصوص کم‌خونی به همه افراد تعمیم داد.
  • طبع غالب برخی افراد سودایی است و و تا زمانی که طبع آن‌ها تغییر نکند کم‌خونی آن‌ها برطرف نمی‌شود.

آیا تجویز گیاهان دارویی برای رفع کم خونی همه افراد موثر است؟

  • در فضای مجازی تبلیغاتی در زمینه درمان کم‌خونی به چشم می‌خورد که این موضوع باعث شده برخی افراد جایگاه طب سنتی و گیاه درمانی را اشتباه بگیرند.
  •  در گیاه درمانی به هر یک از گیاهان خاصیتی درمانی نسبت داده می‌شود، این موضوع تا حدودی صحیح است اما نمی‌توان بدون در نظر گرفتن مزاج افراد تاثیر این گیاهان را مشاهده کرد.
  • بطور مثال چای از لحاظ مزاجی گرم و خشک بوده و افرادی که مزاج آن‌ها گرم است در صورت مصرف چای نه تنها کم خونی شان برطرف نخواهد شد بلکه ممکن است به بیماری دیگری مبتلا شوند اما در افراد بلغمی مزاج مصرف چای می‌تواند باعث برطرف شدن کم خونی شود.
  • در طب سنتی برای برخی از گیاهان خاصیت دارویی قایل هستیم اما باید این گیاهان با توجه به مزاج افراد تجویز شوند.

موثرترین راهکار‌های خوراکی طب سنتی برای پیشگیری یا درمان کم‌خونی

  • عموماً در طب نوین برای رفع کم خونی غالباً مکمل های آهن تجویز می‌شود که علائم گوارشی و آسیب های شکمی برای این مکمل ها وجود دارد و تقریباً یک چهارم افراد مبتلا به آنمی که از مکمل های آهن استفاده می کنند، این عوارض جانبی دستگاه گوارش، مانند نارسایی معده، یبوست را تجربه می کنند.
  • اما با استفاده از تغییر رژیم غذایی و مصرف خوراکی های خون ساز و متناسب با نوع مزاج، تا حد زیادی از شدت یافتن کم خونی پیشگیری کرد.
  • در طب سنتی، غذاهای خونساز از تنوع بسیار بالایی برخوردارند؛ هر غذای با طبع گرم و تری می‌تواند بالقوه خونساز باشد، چنین غذاهایی روی شخصیت افراد‌، رفتارها و حتی پندارهای افراد تأثیرگذارند.
  • از این مواد غذایی می‌توان به عدس با گلپر، سیب، عصاره چغندر به همراه عسل، گوشت گوسفند جوان، سرکه انگبین به همراه عرق بیدمشک و یونجه، انار با گلپر، دل گوسفند کبابی شده، کشمش، گزنه، کدو ترکیب چهار مغز (پسته، بادام، گردو و فندق) به همراه عسل اشاره کرد.

۱) خوراکی ها و مواد غذایی خونساز

مصرف مویز

  • برای رفع کم خونی و سر درد ناشی از آن سی تا پنجاه عدد مویز را شب تا صبح در سرکه بخیسانید (روی آن را سرکه بگیرد)، سپس شیره آن را صاف کنید و طی چند نوبت در روز مصرف کنید.
  • یا ۱۰ تا ۱۲ عدد مویز را به مدت یک شب در آب بخیسانید. روز بعد پیش از صبحانه مویزها را میل کنید. این درمان را به مدت چندهفته ادامه دهید

دم کرده میوه نسترن

  • دم‌کرده میوه نسترن و مصرف هفته‌ای دو الی سه نوبت نیز بسیار مفید است.

مصرف چهار شیره

  • مصرف چهار شیره (شیره انگور، خرما، توت و انجیر) در وعده صبحانه برای مبتلایان به کم‌خونی مفید است،
  • افراد می‌توانند این شیره‌ها را با سویق نخود، ماش، عدس، گندم و جو مخلوط و میل کنند.

 شربت هفت عرق خون‌ساز

  • این شربت به علت داشتن آهن، اسید فولیک، ویتامین B۱۲ و سایر املاح معدنی خون‌ساز است و موجب افزایش اشتها و چاقی افراد می‌شود.
  • شربت هفت عرق خون‌ساز تاثیر چشمگیری در تنظیم قند، فشار و چربی خون دارد؛ این شربت بدن را پاکسازی و سموم را از بدن دفع می‌کند.
  • شربت هفت عرق خون‌ساز برای مبتلایان به مشکلات تنفسی مانند آسم و سرفه، افراد سیگاری، زنان یائسه و اشخاصی که دچار اختلالات تیروئیدی هستند بسیار مفید است؛

مواد لازم برای تهیه هشت لیتر شربت هفت عرق خون‌ساز

  • عرق برگ چنار                                    یک لیتر
  • عرق بیدمشک                                    یک و نیم لیتر
  • عرق یونجه                                          یک و نیم لیتر
  • عرق شنبلیله                                       یک لیتر
  • عرق بادرنجبویه                                  یک لیتر
  • عرق اسفناج                                        یک و نیم لیتر
  • گلاب                                                   نیم لیتر
  • سرکه انگور                                          نیم لیتر
  • عسل                                                    یک کیلوگرم

مصرف خرما

  •  خرما سرشار آهن و ویتامین C است که برای جذب آهن در بدن لازم است.
  • به این منظور دو عدد خرما را در یک فنجان شیر به مدت یک شب بخیسانید. روز بعد پیش از صبحانه خرما و شیر را میل کنید.
  • همچنین می‌توانید مقداری خرمای خشک را هر روز صبح پیش از صبحانه میل کنید و پس از آن یک فنجان شیر گرم بخورید.

مصرف عسل

  • این ماده غذایی به محض ورود به کبد، تبدیل به خون می‌شود.

مصرف کنجد

  • کنجد سرشار از آهن است و به همین دلیل درمان بسیار خوبی برای کم‌خونی است
  • شما می توانید شب ها همراه شام یک تا دو قاشق غذاخوری از آن را کاملا بجوید و میل کنید؛
  • یا دو قاشق کنجد سیاه را به مدت دو تا سه ساعت در آب بخیسانید. سپس آن را آسیاب کنید و با یک قاشق عسل مخلوط کنید. از این مخلوط روزی دوبار میل کنید.
  • یا یک قاشق کنجد سیاه را به مدت دوساعت در آب گرم بخیسانید، سپس آن را آسیاب کرده و با شیر مخلوط کنید، مقداری عسل به آن بیافزایید و میل کنید.

مصرف قوتوی کرمان

  • قوتوی کرمان یا اردبیل ترکیبی از تخم گشنیز، زنجبیل، میخک، هل باد، شاه‌دانه ،گندم ،کنجد ،عدس و … است.
  • توصیه می‌شود یک تا دو قاشق غذاخوری از آن را در یک لیوان شیر مخلوط و میل کنید.

 ۲) غذاهای خون ساز

  • آبگوشت با نخود

توصیه می‌شود این غذا با شعله پایین تهیه و طبخ شود تا کاملا هضم شود.

  •  گوشت بلدرچین

این گوشت از آهن زیادی برخوردار است حتی برای کسانی که سنگ یا شن کلیه دارند، مفید است.

  • آلو و انجیر

برای دریافت غذاهای خون ساز، خوردن هفت عدد انجیر خشک همراه صبحانه  و ۹ تا ۱۲ عدد آلو‌ بخارا همراه وعده ناهار توصیه می شود.

 ۳) گیاهان و میوهای خون ساز

  • از جمله گیاهان و میوه هایی که خاصیت خون سازی دارد می‌توان به یونجه‌، گزنه‌، اسفناج، کاهو، کلم بروکلی، جعفری، شبدر‌، عناب‌، زرشک‌، آلبالو‌، انار و سیب اشاره کرد.
  • مصرف ترکیب تره، اسفناج و جعفری در درمان کم‌خونی موثر است برای این منظور افراد باید مقدار زیادی از تره را با مقدار متوسط از اسفناج و کمی جعفری با هم مخلوط، این ترکیب را خُرد و ترکیب خرد شده را همراه غذا میل کنند.

۴) درمان کم خونی با هوای پاک

  • در طب ایرانی به غذاهای خون ساز، غذاهای دم ساز نیز گفته می‌شود؛ از جمله غذاهای دم ساز می‌توان «هوا» را نام برد؛
  • هر چه هوا از لطافت و پاکی بیشتری برخوردار باشد و به عبارتی اکسیژن بیشتری داشته باشد، خون لطیف‌تری تولید می‌کند و هوای آلوده (حاوی آلاینده‌ها) خون آلوده و ناپاک ایجاد می‌کند.

پرهیزات افراد مبتلا به کم خونی

  • مبتلایان به کم خونی باید از مصرف غذا‌های ساندویچی بی‌کیفیت، کنسرو شده و مانده پرهیز کنند.
  • افراد مبتلا به کم‌خونی ناشی از فقر آهن توصیه می‌شود که منابع غذایی حاوی آهن را با لبنیات مصرف نکنند مثلاً کباب را با ماست یا دوغ نخورند.
  • مواد غذایی دارای کلسیم را به هیچ عنوان به همراه مواد غذایی سرشار از آهن را، در یک بازه زمانی به صورت همزمان مصرف نکنید.
  • افراد مبتلا به کم خونی باید از مصرف ترشیجات بپرهیزند.

نسخه های برخی از اطباء سنتی در رفع کم خونی

حجامت خشک و بادکش

دکتر آقا رفیعی، برای درمان کم خونی حجامت خشک یا بادکش را پیشنهاد می‌کند؛ و معتقد است، این کار به آماده شدن بدن کمک می‌کند و با کمک آن درمان کاملی حاصل می‌شود.

مویز و شربت سرکه شیره و …

  • از نظر دکتر غلامرضا کرد افشاری، برخی از کم خونی‌ها مانند بدخیمی‌ها اختلالات پلاکتی وجود دارد که نیاز به بررسی بیشتری دارند و باید به متخصصان مربوطه مراجعه شود.
  •  اما برای کم خونی‌هایی که مشکل بدخیمی ندارند می‌توان به روش طب سنتی آنها را رفع کرد. مثلاً می‌توان هر شب مقداری مویز را در سرکه انگور خیساند و پس از خارج کردن آنها و خشک شدنشان مصرف کرد.
  • شربت سرکه شیره روزی ۵ تا ۶ بار توصیه می‌شود البته شربت میوه‌های خون‌ساز نیز توصیه شده است.
  • خوردن راسته گوسفند به همراه پیاز و زردچوبه زمانی که کاملا پخته شده است به رفع کم‌خونی کمک می‌کند.
  •  شربت برخی از بذرها نیز مانند تخم‌شربتی، کاسنی، جعفری، کرفس، شوید ، سیاه‌دانه، رازیانه، ریحان، شلغم و هویج به همراه عسل به رفع کم‌خونی کمک می‌کند.
  •  مصرف دو بار در روز از عسل به همراه حل شدن آن در‌ آب جوش مناسب است همچنین توصیه شده انجیر و آلو بخارا به هنگام صبح استفاده شود.
  •  آب انار تازه با ترنجبین به رفع کم خونی کمک می‌کند.
  • همچنین یک لیوان شیر به همراه شیره انگور و بادام معجونی است که به اصلاح کم‌خونی کمک می‌کند.
  • کم خونی که از نوع غلبه بلغم باشد می‌توان از سیاه دانه و عسل روزی چند بار استفاده کنند یا از شربت عسل استفاده کنند و کم‌خونی آنها اصلاح می‌شود.

سیب درختی، آب سیب، خرما و …

  • از نظر استاد سید حسن ضیائی، برای درمان کم خونی یا فقرآهن، سیب درختی یا آب سیب، عسل و یا خرما مصرف کنید.
  • اگر دچار کم خونی فقر ویتامین ب ۱۲ هستید، یک روز درمیان، یک سیخ کباب میل کنید
  • اگر دارای فقر اسید فولیک هستید، مصرف لبو، کاهو و سبزی خرفه که سرشار از اسید فولیک هستند، مفید است
  • اگر کم خونی وابسته به بیماری های همولیتیک است مثل فاویسم یا کم خونی داسی شکل،یا کم خونی ژنتیکی تالاسمی، چه از نوع مینور یا ماژور است، مخلوط سه شیره خرما، انگور و توت بسیار خوب است و به تناسب سن و پیشرفت کم خونی، مقدار و نوع مصرف آن فرق می‌کند.
درحال ارسال
امتیاز دهی کاربران
۲ (۱ رای)
برچسب ها

اطلاعیه مهم!

همراهان گرامی طبایع می توانند برای تشخیص مزاج و انجام مشاوره تخصصی به لینک زیر مراجعه نمایند...

توجه توجه!

برای شرکت در کلاس‌های آموزشی با گواهینامه معتبر انجمن علمی به لینک زیر مراجعه نمایید...

مژده مژده!

برنامه موبایل اندروید طبایع با امکانات بسیار آماده شد! جهت آشنایی با اپلیکیشن و دانلود به لینک زیر بروید...

درحال ارسال
امتیاز دهی کاربران
2 (1 رای)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

نوشته های مشابه

بستن