مقالات علمی

دین باوری و ادبیات توحیدی در منابع طب سنتی ایران و جهان اسلام

از نشریه فقه پزشکی

در این مقاله تلاش شده است تا با بررسی منابع طب سنتی میزان دین باوری افرادی که در این حوزه فعالیت می‌کرده‌اند را بیابیم. در واقع با بررسی ادبیات نگارشی منابع طب ستنی میزان تطابق آن‌ها با ادبیات توحیدی را بررسی کرده‌ایم.

نویسندگان حسین حاتمی  ، محمد رنجبریان ،  مریم حاتمی ، ندا حاتمی
چکیده

مقدمه و هدف: تهذیب اخلاق، توجه به مبدأ و دقت در هدف داری در خلقت موجودات و از جمله انسان، در سرلوحه فعالیت های مرتبط با تحقیق، تعلیم و تعلم عرفا، شعرا، ادبا و دانشمندان افتخارآفرین میهنمان قرار داشته و رکن اصلی موفقیت ها و افتخار آفرینی های آنان را تشکیل می داده و آنان نیز در مطالعات و پژوهش های خود، تمامی پدیده های گیتی را با دید اعتقادی و هدفدار، ارزیابی نموده نهال قامت رعنای آفریدگار قادر متعال را در ذره ذره جامدات و قطره قطره مایعات و لحظه لحظه اوقات مشاهده و بلکه با تمام وجود خود لمس می نموده از مطالعه نمودهای هستی، لذت می برده، توفیق آگاهی های بیشتر و کشف حقایق و دقایق جاری را از خالق بی مانند، طلب می کرده اند و جای هیچگونه تعجبی نیست که این ارتباط، متقابل بوده خداوند نیز طبق قولی که به رهجویان راه حقیقت داده است، طرق دستیابی به رموز هستی را به آنان تعلیم می داده و ثمره این ارتباطات دوطرفه و با شکوه مکتب انسان ساز اسلام، چیزی جز رشد و ارتقای امثال ابن سینا، رازی، فردوسی و جرجانی در هزاره دوم میلادی نبوده است و بنابراین هدف از انجام این پژوهش، جستجوی سبک نگارش منابع اصلی طب سنتی، می باشد.

روش مطالعه: به منظور افزایش دقت مطالعه، پس از رایانه ای کردن منابع اصلی طب سنتی و تشکیل بانک اطلاعاتی الکترونیک این منابع، به جستجوی سبک نگارشی این آثار پرداخته، با گلواژه های ایزد، پروردگار، آفریدگار، جل و علا، عز و جل، عزاسمه، الله، قادر، متعال، معین و… به جستجو پرداخته و پس از جمع آوری و کدگذاری، به تجزیه و تحلیل محتوایی پرداخته ایم.

یافته ها: با ده ها واژه و جمله توحیدی و تعداد زیادی متن کوچک و بزرگ مرتبط با ادبیات توحیدی، مواجه گردیدیم. به طوری که رازی به عنوان نویسنده اولین دایره المعارف طب سنتی، بخش های مختلف کتاب حاوی را با نام و یاد پروردگار بخشنده مهربان و درود بر پیامبران الهی آغاز کرده، بیش از ۵۷۰ مرتبه کلمه جلیله الله، بیش از ۲۱۵ بار جمله دعاییه انشاءالله و … را در متن کتاب به کار برده است، اهوازی به عنوان نویسنده دومین دایره المعارف طب سنتی، نیز کتاب کامل الصناعه را با استفاده از ادبیات توحیدی به رشته تحریر درآورده است به طوری که هر دو جلد کتاب را با نام خداوند بخشنده مهربان و درود بر پیامبران الهی آغاز کرده، در مقدمه جلد اول از خداوند منان به خاطر عقل و خردی که به انسان عنایت کرده است، تشکر نموده در متن کتاب بیش از ۲۳۰ بار از کلمه الله استفاده کرده که بیشترین آن ها را عبارات «اگر خدا بخواهد»، «خدا داناتر است» و «به کمک خداوند» تشکیل می دهد. وی وصیت نامه معروف بقراط را نیز در کتاب خود درج کرده و مطالب دیگری در خصوص اخلاق پزشکی به آن افزوده است. ابن سینا به عنوان نویسنده سومین دایره المعارف طب سنتی، نیز کتب پنجگانه قانون در طب را با یاد پروردگار قادر متعال و درود بر پیامبران الهی آغاز کرده در متن کتاب، هرگاه به نکات مرتبط با هدفداری در ساختمان و فعالیت ارگان ها مواجه گردیده است، بلافاصله به ستایش خداوند پرداخته است و جرجانی به عنوان نویسنده چهارمین و آخرین دایره المعارف اصلی طب سنتی نیز رویکردی همچون سه دانشمند موحد قبل از خود داشته است.

نتیجه گیری: دریافتیم که هرچند هرکدام از خردمندان شاعر و عارف و عالِم، از زاویه ای به طبیعت نگاه کرده اند ولی درنهایت یک چیز را دیده اند! جلوه جمال حق را! حضور همیشگی پروردگار را، نظارت و مراقبت دایمی وی را!… شعرا از زاویه نمودهای عینی و زیبایی های طبیعت نگریسته، عرفا از زاویه مسائل ذهنی نگاه کرده و دانشمندان علوم طبیعی نظیر رویر، رازی، اهوازی، ابن سینا و جرجانی از زاویه فیزیولوژی و آناتومی بدن نظاره کرده اند، ولی همگی زیبایی، عظمت، شکوه، نظم و هدفداری در خلقت و جلوه آثار خالق توانا را دیده اند و لذا آثار نفیس خود را با بهره گیری از اندیشه های مذهبی و ادبیات توحیدی، نگاشته و نتایج تحقیقات خود را با رعایت آنچه که امروزه اخلاق در پژوهش می نامیم، همراه با پیام خداجویی استدلالی به تمامی انسان ها ابلاغ و راه را برای نسل های بعدی خود هموار نموده اند.

لینک دانلود مقاله دین باوری و ادبیات توحیدی در منابع طب سنتی ایران و جهان اسلام
عنوان نشریه فقه پزشکی ،  بهار و تابستان ۱۳۹۱
درحال ارسال
امتیاز دهی کاربران
۰ (۰ رای)

مشاوره دکتر طبایع

همراهان گرامی طبایع می توانند برای تشخیص مزاج و انجام مشاوره تخصصی به لینک زیر مراجعه نمایند...

ورود به سامانه

فروشگاه محصولات سالم

برای خرید محصولات سالم و طبیعی طب سنتی به فروشگاه کنجد زیر نظر سایت طبایع مراجعه نمایید...

فروشگاه کنجد

اپلیکیشن جامع طبایع

برنامه موبایل اندروید طبایع با امکانات بسیار آماده شد! جهت آشنایی با اپلیکیشن و دانلود به لینک زیر بروید...

دانلود برنامه
درحال ارسال
امتیاز دهی کاربران
0 (0 رای)

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *