شربت های طب سنتی، خواص و طرز تهیه ( سکنجبین _ قسمت 2 )

در  ادامه سلسله مقالات شربت های طبی در این قسمت تعداد دیگری از انواع شربت سکنجبین را معرفی خواهیم کرد. در قسمت اول شربت های طبی به بیان ” خواص و طرز تهیه انواع شربت عناب ” پرداختیم. در قسمت بعدی نیز به معرفی ” خواص و طرز تهیه تعدادی از انواع شربت سکنجبین ” پرداختیم.

سکنجبین بزوری (بذوری)

سکنجبین بزوری یا بذوری یعنی سکنجبینی که در آن از بذرها و تخم گیاهان استفاده شده است و دو نوع گرم و سرد بسته به طبع بذرهایی که استفاده می شود دارد. در طب سنتی برای تهیه سکنجبین بزوری دستورهای مختلفی ارائه شده است. در ادامه به چند دستور طب سنتی اشاره خواهیم کرد.

سکنجبین بزوری (بذوری) گرم

دستور  1 (سکنجبین بزوری گرم)

مواد لازم:

• • تخم کرفس: 25گرم.
  • تخم رازیانه: 25گرم.
  • تخم انیسون: 25گرم.
  • ریشه کرفس: 35گرم.
  • ریشه رازیانه: 35گرم.
  • ریشه کَبَرْ: 35گرم.
  • تخم کاسنی: 25گرم.
  • عصاره گیاه غافث: 15گرم.
  • ریوند چینی: 15گرم.
  • سرکه انگوری کهنه: 500گرم.
  • آب: 1/5 لیتر.
  • شکر سرخ: 3 کیلوگرم.

طرز تهیه:

موارد فوق را نیم کوب نموده و 24 ساعت در مخلوط سرکه انگوری کهنه و آب خیس کنید. سپس مخلوط را درظرفی با آتش ملایم آنقدر بجوشانید تا ربع آن بخار شود. سپس آن را از روی حرارت بردارید و اجازه دهید سرد شود. مخلوط را با فشار صاف کنید و شکرسرخ را در آن بریزید و با حرارت ملایم بجوشانند و مرتبا کف آن را بگیرید تا قوام آید.

دستور 2 (سکنجبین بزوری گرم)

مواد لازم:

• • تخم کاسنی: 25گرم.
  • تخم کشوث: 25گرم.
  • تخم کرفس: 25گرم.
  • تخم رازیانه: 25گرم.
  • تخم انیسون: 25گرم.
  • سرکه انگوری: 750 گرم.
  • شکر سرخ یا عسل: 3 کیلوگرم.
  • آب: 2/5 لیتر.

طرز تهیه:

همه را نیم کوب کرده در سرکه انگوری کهنه که با آب مخلوط شده باشد 24 ساعت خیس کنید و سپس آن را بجوشانید تا ربع آن بخار شود و آن را صاف کنید و با عسل یا شکرسرخ مخلوط کرده و روی حرارت ملایم بگذارید تا قوام آید.

دستور 3 (سکنجبین بزوری گرم)

مواد لازم:

• • تخم رازیانه: 35گرم.
  • تخم کرفس: 35گرم.
  • پوست ریشه رازیانه: 45گرم.
  • پوست ریشه: کرفس 45گرم.
  • پوست ریشه انیسون: 45گرم.
  • سرکه انگوری کهنه: 250 گرم.
  • آب: 1/5 لیتر.
  • شکر سرخ: 500 گرم.

موارد فوق را نیم کوب کرده در مخلوط سرکه انگوری کهنه و آب 24 ساعت بخیسانید و سپس آن را بجوشانید تا ربع آن برود. سپس آن را صاف کرده و شکر سرخ را به آن اضافه کنید و اجازه دهید روی حرارت قوام آید. می توانید، به جای شکر سرخ هم وزن آن از رب به شیرین استفاده کنید.

سکنجبین بزوری (بذوری) سرد

دستور 1 (سکنجبین بزوری سرد)

مواد لازم:

• • تخم خیار: یک قاشق غذاخوری.
  • تخم خربزه: یک قاشق غذاخوری.
  • تخم کاسنی: یک قاشق غذاخوری.
  • تخم کرفس: یک قاشق چایخوری.
  • سرکه انگوری طبیعی کهنه: 750 گرم.
  • آب خیار: 500 گرم.
  • شکر: به میزان گفته شده در دستور.

طرز تهیه:

همه مواد فوق را نرم بکوبید و داخل سرکه انگور ریخته و بگذارید 24 ساعت در آن بخیسد، سپس مقداری بجوشانید و مخلوط را صاف کنید. هموزن آن شکر اضافه کنید. آب خیار را هم به آن افزوده، روی حرارت ملایم قرارداده هم بزنید و کف های آن را بگیرید تا قوام آید.

دستور 2 (سکنجبین بزوری سرد)

مواد لازم:

• • تخم کاسنی: ۱۶گرم.
  • تخم خیار : ۳۰گرم.
  • مغز تخم خربزه: ۱۶گرم.
  • پوست ریشه کاسنی: ۳۲گرم.
  • پوست ریشه بادیان: ۱۰گرم.
  • شکر سرخ: 3 کیلوگرم.
  • آب: 1/5 لیتر.
  • سرکه انگوری طبیعی کهنه: 750 گرم.

طرز تهیه:

همه مواد فوق را نیم کوب کرده و در آب و سرکه برای ۲۴ ساعت بخیسانید و سپس آن رابجوشانید تا یک چهارم آن تبخیر شود، پس ازسرد شدن آن را صاف کنید و شکر سرخ را به آن اضافه کنید و با حرارت ملایم بجوشانید تا قوام آید.

خواص سکنجبین بزوری گرم

• درمان تب های سرد.
• تسکین تشنگی در تب‌ ها و درمان استسقاء.
• دارای خاصیت آنتی اکسیدانی.
• کاهش چربی خون (کسترول و تری گلیسرید).
• کمک به اعتدال مزاج.
• تقویت معده.
• خواص سکنجبین بزوری.
• درمان بیماری‌ های کبد و طحال و تنظیم کننده آنزیم های کبدی.
• بیماری های سرد کبد مانند سردرد کبدی.
• رفع انسداد عروق کبد.
• تسکین عطش کاذب.
• ضد استسقاء سرد.

خواص سکنجبین بزوری سرد

• درمان تب‌ های گرم و مرکب.
• ضد استسقاء گرم.
• ضد اورام گرم.
• ضد آسیت (آب‌آوردگی شکم) گرم.
• صفرا بر قوی.
• مُدر.
• مقوی کبد.
• تعدیل مزاج در صفراوی و بلغمی مزاجان.
• ضد سنگ کلیه و مثانه.
• بازکردن انسداد عروق.

سکنجبین اصولی

این نوع سکنجبین علاوه بر اجزای اصلی سکنجبین حاوی پوست ریشه کبر، پوست ریشه و تخم کرفس، پوست ریشه کاسنی، پوست ریشه و تخم رازیانه، انیسون است.

طرز تهیه:

طرز تهیه مانند سکنجبین بزوری می باشد. مواد فوق را نرم بکوبید و در سرکه انگوری کهنه که با آب مخلوط شده باشد 24 ساعت خیس کنید و سپس آن را بجوشانید تا ربع آن بخار شود و آن را صاف کنید و با عسل یا شکرسرخ مخلوط کرده و روی حرارت ملایم بگذارید تا قوام آید.

خواص سکنجبین اصولی

• تقطیع و تحلیل رطوبات زاید.
• دفع اخلاط بلغمی و لزج در بدن.
• رفع سدد.
• درمان بیماری های ناشی از خلط غلیظ و لزج و سده.
• بهبود عملکرد کبد.
• درمان هپاتیت و سیروز کبدی.
• بازسازی بافت‌های آسیب‌دیده.
• کنترل و تصفیه آنزیم‌های کبدی و خون از مواد زائد و سموم.
• پیشگیری از تجمع و رسوب چربی در اطراف کبد و درمان کبد چرب.
•  کاهش جذب چربی بد (LDL) و تری‌گلیسرید.
• رفع و پیشگیری از گرفتگی عروق
• مدر..
• درمان فشارخون بالا.
• رفع سنگ های کلیه و مثانه.
• دافع صفرا از طریق ادرار.
• مسکن حرارت خون.
• درمان ورم طحال.
• قاعده آور.

سکنجبین سفرجلی (سکنجبین به)

دستور 1

مواد لازم:

• • آب به رسیده شیرین: 1 کیلوگرم.
  • نبات، عسل یا شکر سرخ: 1 کیلوگرم.
  • سرکه انگوری: 250 گرم.

روش تهیه:

این مواد را با هم مخلوط کرده با حرارت ملایم بجوشانید تا قوام آید، به جای نبات می توانید از عسل طبیعی نیز استفاده کنید.

خواص سکنجبین به

• تقویت معده و کبد.
• افزایش اشتها.
• کمک به درمان سو هاضمه.
• رفع انسداد کبد.
• تقویت دوره ی نقاهت.

دستور 2

مواد لازم:

• • آب به شیرین و به ترش: از هریک به طور مساوی یک کیلوگرم.
  • سرکه انگور: یک کیلوگرم.
  • شکر سرخ یا عسل یا نبات: یک کیلوگرم.

طرز تهیه :

مواد مورد نیاز  را با هم مخلوط کرده با حرارت ملایم قوام آورید.

خواص سکنجبین به

• تقویت معده گرم.
• رفع آشفتگی، درمان اسهال و قی صفراوی.
• قطع عرق زیاد.

سکنجبین به و لیمو

مواد لازم:

• آب به شیرین:250گرم.
• سرکه انگوری کهنه: 150گرم.
• گلاب: 150گرم.
• آب لیمو ترش: 150گرم.
• شکرسرخ: 3 کیلو گرم.

طرز تهیه:

مخلوط این مواد را روی حرارت ملایم بگذارید تا شربت قوام آید.

خواص سکنجبین به و لیمو

• تقویت معده.
• تقویت کبد.
• مقوی طحال.
• تقویت عملکرد قلب.
• اشتها آور.
• رفع آشفتگی.
• رفع قی صفراوی.
• شادی آور.
• ضدعطش.
• ضد تهوع و استفراغ صفراوی.

سکنجبین سیر 

مواد لازم :

• دانه های سیر : 180 گرم.
• سرکه کهنه انگور : 500 گرم.
• قند ساییده:  750 گرم.

طرز  تهیه :

سیر را خرد کرده با 250 گرم سرکه به مدت چهار روز در ظرف بلوری بخیسانید و با فشار صاف کنید و مابقی سرکه را پس از صاف کردن روی تفاله باقی مانده بریزید و پس از 4 روز آن را مجددا صاف کرده و دو صاف کرده را مخلوط کرده سپس قند ساییده را به آن اضافه می کنند تا حل شود، مقدار خوراک از این سکنجبین 20 تا 30 گرم در روز است.

خواص سکنجین سیر

• درمان بیماری سیاتیک.
• رفع گرفتگی های قلب و عروق.

سکنجبین زرشک

مواد لازم:

• زرشک: 750 گرم.
• آب:  1/5 لیتر.
• گلاب: 60 گرم.
• شکر: 1 کیلوگرم.
• سرکه انگوری کهنه: 100 گرم.

طرز  تهیه:

مواد را به مدت  12 ساعت خیس کنید و پس از صاف کردن آب آن را گرفته و شکر را به آن اضافه کنید و مواد را باهم جوشانده و با قدری سفیده ی تخم مرغ کف آن را کاملا بگیرید و پس از صاف شدن از روی حرارت بردارید و بگذارید که رسوبات شکر ته نشین شده و آن را صاف کنید. دوباره در ظرفی ریخته و سرکه ی انگورکهنه و  آب به آن اضافه کرده و بگذارید آن ها بجوشند تا قوام آید.

خواص سکنجبین زرشک

• رفع تصلب شرائین.
• تسکین حرارت معده و قلب.
• کاهش تب های صفراوی.
• اشتها آور.
• مدر.
• تسکین سر درد های گرم.

سکنجبین رمانی (اناری)

مواد لازم:

• آب انار ترش و شیرین: 2 واحد.
• آب زرشک: 2 واحد.
• سرکه انگوری: 1 واحد.
• شکر  ا عسل: 2 واحد.

طرز تهیه:

مواد فوق را مخلوط کرده و روی حرارت ملایم قرار دهید تا یک چهارم حجم آن بخار شود، سپس عسل یا شکر را اضافه کنید و روی حرارت ملایم قوام آورید.

خواص سکنجبین رمانی (اناری)

• تصفیه کننده خون.
• درمان کننده غلظت خون.
• درمان بیماری‌ های کبد و معده.
• درمان تب‌ های کهنه و مزمن به خصوص تب های صفراوی و سوداوی.
• پاکسازی و رفع سموم از کبد.
• رفع سوء مزاج سوداوی.
• مسکن عطش صفراوی.
• درمان دردهای گرم.
• دفع بخارات اضافی.
• مقوی معده.
• تعدیل دم خون.
• تصفیه کننده و دفع کننده اخلاط فاسد.
• تقویت کننده قلب.
• تقویت کننده اعصاب.
• صاف و شفاف کننده پوست.

سکنجبین عنصلی

دستور 1 (عنصلی (اسقیلی))

مواد لازم:

عسل مصفى، سرکه عنصل یا (پیاز عنصل + سرکه انگوری)، آب.

طرز تهیه:

طرز تهیه این سکنجبین مانند سکنجبین عسلی است با این تفاوت که می توانید از سرکه عنصل به جای سرکه انگور استفاده کنید یا اینکه اگر از سرکه انگوری استفاده می کنید نیم کوب پیاز عنصل را از ابتدا داخل مخلوط عسل و سرکه و آب بریزید و بعد از اینکه یک چهارم آن بخار شد مخلوط را صاف کنید و قوام آورید.

دستور 2 (عنصلی مرکب)

مواد لازم:

افتیمون، گاوزبان، بادرنجبویه، قنطوریون، بسفایج،گل سرخ، فرنجمشک، نعناع خشک، پرسیاوشان، اصل السوس، ریوند چینی، ایرسا، پوست ریشه کبر، انجیر زرد.

خواص سکنجبین عنصلی

• درمان کبد چرب و تقویت عملکرد کبد.
• تنظیم آنزیم‌های کبدی.
• ترمیم بافت کبد.
• مفتح سده کبدی.
• کاهش چربی خون، تری گلیسرید و کلسترول.
• بهبود مشکلات گوارشی.
• ضد سرفه های بلغمی.
• درمان تنگی نفس.
• رفع سودا و بلغم شدید.
• مقوی قلب.
• درمان غلظت خون.
• باز کننده رگ ها و پیشگیری از سکته قلبی و مغزی.
• تسکین تشنگی.
• درمان یرقان.
• تقویت بینایی.
• درمان سنگ مثانه.
• درمان درد سیاتیک.
• نیکوکننده رنگ پوست بدن.
• درمان بیماری های طحال و تقویت عملکرد آن.
• درمان بیماری های مغزی مانند وسواس سوداوی، سرگیجه، مالیخولیا، جنون، نسیان، صرع، لقوه، فراموشی، فلج عصبی و…

به غیر از این دستوراتی که تا کنون برای تهیه سکنجبین در دو قسمت بیان کردیم در طب سنتی انواع دیگری از سکنجبین نیز معرفی شده است که می توانید در قسمت سوم بخوانید. در قسمت سوم طرز تهیه سکنجبین مجلسی برای کاهو سکنجبین نیز بیان خواهیم کرد.

منبع: تیم تولید محتوای طبایع