درمان سنتی

رفع سوء هاضمه ناشی از سوء مزاج سرد و تر معده

سبک زندگی ناسالم و عدم رعایت آداب صحیح غذایی عمده علت سوء هاضمه است

یکی از مهمترین و شایع ترین علت مراجعه به مراکز درمانی؛ مشکلات و اختلالات مربوط به سیستم گوارشی اعم از سوء هاضمه، رفلاکس، یبوست و … است، تمام این ها آنقدر با اهمیت تلقی میشوند که از منظر بعضی از مکاتب طبی مانند طب سنتی ایران، سرمنشاء بسیاری از بیماری ها تلقی می‌شوند. بنابراین ما تصمیم گرفتیم این پست از مجله اینترنتی طبایع را به موضوع سوء هاضمه اختصاص دهیم.

سوء هاضمه و علل بروز آن چیست؟

  • غذا یکی از نیازهای ضروری زندگی انسان است. غذایی که می‌خوریم، تبدیل به انرژی می‌شود تا بتوانیم کارانجام دهیم و زنده بمانیم.
  • اما غذا ممکن است مناسب باشد یا نباشد. غذاهای مناسب به رشد بدن کمک می‌کنند؛
  • اما غذاهای نامناسب مشکلاتی در سیستم بدن بوجود می‌آورند که با نام کلی سوءهاضمه شناخته می‌شوند.
  • سوءهاضمه‌ عبارت‌ است‌ از یک‌ نوع‌ احساس‌ ناراحتی‌ مبهم‌ در قفسه‌ سینه‌ یا شکم‌ که‌ به‌ هنگام‌ خوردن‌ یا آشامیدن‌ یا به‌ فاصله‌ کمی‌ پس‌ از آن‌ رخ‌ می ‌دهد.
  • سوء هاضمه وقتی پیش می‌آید که دستگاه گوارش – بیشتر معده و روده‌ها – توانایی تبدیل غذا به مواد محلول ساده و قابل جذب در خون را ندارند.
  • هنگامی که چنین می‌شود، غذا هضم نشده باقی می‌ماند یا دچار هضم غیر طبیعی می‌گردد که مشکلاتی را برای فرد بوجود می‌آورد.
  • وقتی غذا به خوبی هضم و جذل نگردد، بدن قوت و نیروی لازم و کافی برای بسیاری از فعالیت های حیاتی خود ندارند.
  • بعضی از مشکلات سوء هاضمه شامل یبوست، اسهال، نفخ معده، درد معده و این قبیل ناراحتی‌ها است.

بیشتر بخوانید!
  • سوء هاضمه خود به دو دسته سوءهضم (یعنی هضم غیرطبیعی غذاها) و فساد هضم یا تخمه ( عدم هضم، هیچگونه هضمی صورت نگیرد) تقسیم می‌شود.
  • درکتاب قانون ابن سینا، منبع بسیاری از بیماری ها، تخمه (یا فساد هضم) بر شمرده شده است.

علائم اصلی سوء هضم غذاها

  1. احساس سنگینی پس از خوردن غذا
  2. سیری زودرس
  3. حساس درد در قسمت زیر جناغ سینه.
  4. احساس سوزش در قسمت زیر جناغ سینه.
  5. تهوع خفیف
  6. نفخ‌،‌ احساس‌ پُری‌ معده و آروغ‌
  7. ترش‌ کردن‌ معده

علل عمده سوء هاضمه در طب سنتی

  • سوء هاضمه علل مختلفی دارد که عمده ترین علت آن، سبک زندگی ناسالم و عدم رعایت آداب صحیح غذایی (تغذیه اشتباه) است که ممکن است در طول سال ها منجربه ایجاد سوء مزاج معده گردد.
  • علایم احساس سنگینی و ناراحتی پس از خوردن غذا بیشتر به نفع سوء مزاج سرد و تر معده است.
  • علائم احساس درد و سوزش زیر جناغ سینه بیشتر به نفع تشخیص سوء مزاج سرد و خشک یا سوء مزاج گرم و خشک معده است.
  • تشخیص نوع سوء مزاج معده در مشورت با همکاران متخصص طب سنتی مسجل خواهد شد.

اما یکی از شایع ترین مواردی که باعث سوء مزاج معده و بروز علائم سوء هاضمه می‌گردد، سوءمزاج سرد و تر معده می‌باشد که علائم آن عبارتند از:

  • عطش کم
  • کاهش اشتها
  • نفخ
  • رطوبت دهان
  • طعم ترش یا بی مزه دهان
  • آروغ ترش
  • بارسفید زبان

راهکارهای پیشگیری از سوء هاضمه

تدابیر و توصیه های خاص 

  1. از خوردن غذا قبل از احساس گرسنگی، پرهیز نمایید.
  2. کم بخورید و بیش از حجم معده‌تان غذا نخورید (پرخوری نکنید).
  3. غذاها را خیلی سرد یا خیلی داغ میل نکنید.
  4. از خوردن آب بین غذا و بلافاصله بعد غذا بپرهیزید.
  5. غذا را آرام آرام بجوید.
  6. اگر بعضی از غذاها با بدن شما سازگار نیست از خوردن آن پرهیز کنید و در انتخاب غذا دقت کنید.
  7. حداقل چهار ساعت بین وعده‌های غذایی فاصله بگذارید.
  8. غذا را با با میل و اشتها بخورید، در این صورت معده بهتر غذا را درخود جای داده و هضم آن بهتر اتفاق می افتد.
  9. از خوردن غذاهای خیلی پخته یا خیلی خام یا غذاهایی که دوست ندارید بپرهیزید.
  10. در زمان خوردن وعده‌های غذایی نظم داشته باشید.
  11. ورزش روزانه و منظم داشته باشید، پیاده روی ملایم قبل و بعد غذا گزینه خوبی است.

توصیه های غذایی

برای پیشگیری از سوء هاضمه یا بهبود این مشکل، مصرف مواد غذایی زیر توصیه می‌گردد:

  1. گوشت پرندگان کوچک مانند بلدرچین با ادویه گرم مانند زیره و دارچین
  2. نخودآب
  3. نان سبوس دار
  4. انجیر و مویز
  5. مربای هویج _ مربای سیبمربای بالنگ و مربای زنجبیل
  6. شربت عسل
  7. فالوده سیب با دارچین و عسل

پرهیزات غذایی

  • ترشی ها
  • ماست _ دوغ _ کشک و لبنیات
  • میوه ها و سبزیجات سرد و تر ( مانند هندوانه / هلو/ آلبالو/ خیار/ گوجه فرنگی و آلو)
  • غذاهای خمیری و نشاسته ای
  • غذاهای نفاخ (آش، حبوبات)
  • گوشت گاو

کمک های درمانی برای از بین بردن سوء هضم

چندین روش آزموده شده وجود دارد که برای رفع مشکل سوء هاضمه در منزل می‌توانید استفاه کنید:

  • به یک لیوان آب ولرم، یک قاشق آب لیمو، یک قاشق زنجبیل و دو قاشق عسل اضافه کنید و محلول را بنوشید. اثر این محلول در رفع سوءهاضمه فوری است.
  • اگر از سوءهاضمه‌ی مزمن رنج می‌برید، بهتر است یک گرم پودر انغوزه را در یک لیوان دوغ خانگی حل کنید و بنوشید.
  • آنیسون (بادیان رومی) درمان بسیار مفیدی برای مشکلات هاضمه است و برای رفع سوءهاضمه در اطفال استفاده می‌شود.
  • یک قاشق پودر بادیان رومی را به یک فنجان آب جوش بیافزایید و به مدت یک شب بگذارید بماند. صبح آن را صاف کنید و با یک قاشق عسل مخلوط کنید و بنوشید.
  • سیر یکی از درمان‌های جهانی برای همه نوع سوءهاضمه است.
  • چند حبه سیر را له کنید و در مقداری آب گرم بریزید و هر زمان دچار سوءهاضمه شدید بنوشید. این محلول به دفع مواد زاید کمک می‌کند.
  • مصرف زیره سیاه در بیمارانی که مبتلا به سوء هاضمه هستند اثر درمانی داشته و علائم بالینی این عارضه را کاهش می دهد.
  • طبیعت زیره گرم و خشک و جهت تقویت معده و کبد و کلیه و از بین بردن نفخ معده و سکسکه و تخمه (فساد غذا در معده) و درد شکم و دل پیچه موثر است.
  • زیره را آسیاب کرده، هر وعده یک قاشق مرباخوری پودر آن را روی غذا بپاشد و تا ۲ هفته غذا را با آن بخورد.
  • یا  حدود نیم گرم زیره سیاه را با مقداری نبات سایید و پس از صرف غذا میل کرد.
  • غیر از زنجبیل، برخی عرقیات گیاهی مثل عرق نعناع و آویشن نیز برای درمان سوءهاضمه و رفع مشکلات بعد از ابتلا به مسمومیت غذایی کاربرد دارد؛
  • به طوری که اگر دچار معده درد شدید بهتر است نصف قاشق غذاخوری آویشن را با مقداری آب بجوشانید و پس از آن که جوشانده را از صافی عبور دادید، میل کنید.
  • همچنین می‌توان نصف قاشق غذاخوری دارچین را نیز دم کرد و خورد.

نکته مهم در مصرف زیره

  • زیره دو نوع سیاه و سبز دارد که درجه گرمی سیاه بیش از سبز است لذا داروی موثرتری است.
  • در مورد افرادی که طبعشان خیلی گرم است، زیره سبز تجویز می شود.
  • زیرا زیره سیاه در افراد گرم مزاج ممکن است باعث تشدید علائم گرمی مثل خارش بدن،خشکی پوست و جوش های پوستی شود.

علائم هشدار برای مراجعه بهنگام نزد پزشک فوق تخصص گوارش

  1. سن بالای ۴۵ سال
  2. کاهش وزن ناخواسته (بیش از ده درصد وزن بدن در سه ماه اخیر)
  3. مدفوع قیری
  4. دفع خون با مدفوع
  5. استفراغ خونی
  6. اختلال در عمل بلع
  7. استفراغ مکرر
  8. کم خونی
  9. سابقه فامیلی سرطان معده در اقوام درجه یک

منبع: با تشکر از همکار محترم خانم دکتر ویدا نظری و دکتر علی بهادری

دکتر ویدا نظری

متخصص طب سنتی

درحال ارسال
امتیاز دهی کاربران
۵ (۱ رای)
برچسب ها
درحال ارسال
امتیاز دهی کاربران
5 (1 رای)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

نوشته های مشابه

بستن