علل و درمان قار و قور شکم و روده در طب سنتی

برای همه ما اتفاق افتاده که در جمعی ساکت نشسته ایم و ناگهان صدای شکممان یا به اصطلاح قار و قور آن سر به فلک می کشد. این موضوع وقتی آزار دهنده است که به صورت مدام یا در اغلب اوقات اتفاق بیفتد، مخصوصا زمان هایی که در یک جلسه، مهمانی، کلاس درس یا جاهای ساکت هستیم. بیایید با هم ببینیم علت این مشکل و راه های درمان آن از منظر طب سنتی چیست.

منبع این صداها معده و روده ها به خصوص روده کوچک می باشد. در صورتی که با وجود تلاش دستگاه گوارش باد ایجاد شده در شکم، از راه دهان و از راه مقعد دفع نشود در شکم به گردش درآمده و موجب تولید صدا می شود. به طوری که باد به وجود آمده در شکم حبس شده و با حرکت در طول روده ها به ویژه هنگام عبور از روده کوچک تولید صدا می کند.

علل قارقور و صدای شکم و روده از منظر طب سنتی

• سوء مزاج سرد معده (که باعث تولید نفخ، قار و قور شکم، آروغ و بوی بد دهان می شود).
• سردی معده باعث سردی روده نیز می شود و تولید گاز می کند.
• ورم روده.
• تنبلی روده.
• خوردن سریع و با عجله غذا.
• نوشیدن آب همراه با غذا.
• خوردن غذاهای دیر هضم و حجیم.
• استفاده از ادویه‌های تند.
• مصرف برخی داروهای خاص.
• ورزش طولانی.
• خوابیدن بر روی شکم.
• کم‌تحرکی و فعالیت جنسی با شکم پر.
• گرسنگی طولانی.
• پرخوری، درهم خوری و بر هم خوری.
• مصرف هله هوله های میان وعده.
• عدم تعادل باکتری های روده.
• زخم معده.
• یبوست.
• عفونت‌های انگلی.
• عفونت دستگاه گوارش.
• فتق.
• لخته خونی یا جریان خون کم تا روده ها.
• سطح غیر عادی پتاسیم.
• سطح کلسیم غیر عادی.
• تومور.
• انسداد روده.
• حرکت آهسته روده ای.
• زخم معده.
• آلرژی های غذایی.
• عفونتی که منجر به التهاب و یا اسهال می شود.
• استفاده از ملین.
• خونریزی در دستگاه گوارش.
• بیماری روده ای ملتهب.
• بی هوشی عمومی.
• جراحی شکم.
• آسیب تشعشعی.
• عفونت حفره شکمی، یا التهاب صفاق.
• گرم نگه نداشتن قسمت معده و شکم که باعث سردی معده می‌شود.
• درهم خوری، مصرف آب یخ و غذاهای با طبع سرد.
• مصرف غذاهای نفاخ مانند حبوباتی که در آب خیسانده نشده باشند.
• مصرف فست فودها و غذاهای کنسرو شده.
• استرس و اضطراب که باعث تحریک روده ها و ایجاد قار و قور شکم می شود.
• تخلیه نشدن گازهای تولیدی در بدن و حبس آن ها در روده ها.
• مصرف مواد غذایی مانند گوشت گاو، ماکارونی، سالاد الویه، میوه‌های کال، تخم‌مرغ آب پز زیاد سفت شده، آش رشته، پاستا، لازانیا.
• مصرف غذاهایی با طبع سرد به‌ویژه ماست، خیار، بستنی، آب سرد، ماهی، پنیر، گوجه، شیر سرد و…
• در حالت عادی، روده ی باریک و بزرگ، حاوی میکروارگانیسم‌ هایی هستند که اگر بیش از حد رشد کنند و تکثیر شوند گازهایی تولید می ‌کنند که این گازها می ‌توانند باعث تحریک‌ روده و تولید صدای قاروقور شوند.
• حرکات حلقوی یک سری انقباض عضلانی است که برای انتقال غذا در امتداد بخش گوارشی رخ می دهد. این فعالیت ها که شامل جابجایی مواد غذایی و گاز و هضم جزئی هستند به صدای قار و قور شکم کمک می کنند.
• اختلالات گوارشی، در بعضی موارد، قار و قور شکم از یک اختلال گوارشی مانند سندرم روده‌ی تحریک‌پذیر (IBS) ناشی می‌شود. سایر علائم این بیماری عبارتند از: اسهال، نفخ و افزایش تولید گاز در دستگاه‌ی گوارش.
• بعضی از مواد غذایی مانند قندهای موجود در برخی حبوبات در بدن بیشتر افراد، خوب هضم نمی ‌شوند. بنابراین اگر افراد حساس، حبوبات بخورند قندهای موجود در این حبوبات در بدن آن ها قابلیت جذب ندارد و توسط میکروب‌ های دستگاه گوارش تخمیر می‌ شود و تولید گاز می ‌کند و به همین خاطر هنگام عمل پریستالتیسم، صدای قار و قور ایجاد می ‌شود.
• اگر فردی مشکل کمبود آنزیم لاکتاز روده‌ ای داشته باشد، ممکن است با خوردن برخی قندها مانند لاکتوز موجود در شیر، شکمش به قاروقور بیفتد.
• حتی اگر هیچ غذایی در ساعات گذشته مصرف نشود، بدن به طور منظم فرآیند حرکات حلقوی را انجام می دهد.معده و روده همچنین اسید و آنزیم هایی را آزاد می کند تا برای هضم غذا آماده شود. این صداها می تواند تا 20 دقیقه ادامه داشته باشد و ممکن است هر ساعت یک بار تکرار شود تا زمانی که غذا مصرف شود.

درمان قارقور و صدای شکم و روده به کمک طب سنتی

برای پیشگیری و درمان این مشکل آبروبر، در طب سنتی یک سری خوراکی، نسخه های ترکیبی، اعمال یداوی و یک سری اقدامات در جهت اصلاح سبک زندگی معرفی شده است.

خوراکی ها

• سیاهدانه.
• آویشن.
• اترج(بالنگ).
• کفیر.
• شاه بلوط هندی.
• چای زنجبیل.
• دمنوش یا چای دارچین.
• دمنوش برگ نعنا.
• جنسینگ.
• خاکشیر.
• سیر.
• سیب.
• دمنوش زیره سبز.
• دمنوش بادیان رومی یا انیسون.
• دمنوش بابونه شیرازی.
• دمنوش بادرنجبویه.
• دمنوش ریشه جنتیان.
• دمنوش  بومادران.
• دمنوش  ریشه گلپر.
• گل قند با گلاب.
• عسل.
• شیرین بیان.
• ماست پروبیوتیک.
• دانه چیا.
• غلات سبوس‌دار.
• گلاب گرم.
• گلپر به همراه غذا.
• شاهدانه برای شکمی که مدام به قار و قور می‌افتد فوق العاده است.
• سیرابی گوسفندی.

نسخ ترکیبی

• ترکیب معجره گر سیاهدانه و عسل (دوسین).
• ترکیب افسنطین + لیمو + عسل.
• استفاده از ترکیب عرق نعنا، زنیان و عسل.
• خوردن عسل ناشتا.
• خوردن اسفند شبانگاه با عسلاب.
• دم کرده زیره با نبات یک استکان بعد از هر وعده غذایی میل شود.
• یک قاشق مربا خوری اسفند را در دهان ریخته، به کمک آب قورت دهید. توجه کنید نباید آن ها را بجوید.
• افراد سودایی بذر اسپند را با شربت سکنجبین قورت دهند.
• اگر یبوست دارید بهتراست خاکشیر با آب جوش و عسل یک لیوان صبح ناشتا میل کنید.
• خوردن نمک طعام سنگی و آویشن قبل و بعد غذا به مقدار یک عدس اما غذا کم نمک باشد.
• اول و آخر غذا با نمک دریا شروع و ختم شود.
• خوردن عرق زنیان + عسل از هر کدام یک قاشق غذاخوری در نصف لیوان آب، بعد از هر غذا.
• شبی یک قاشق مرباخوری بارهنگ را در یک لیوان آب و کمی نعنا خشک به مدت ۱۰ دقیقه بجوشانید ولرم که شد با عسل شیرین کرده و نیم ساعت بعد از شام به مدت ۴۰ شب میل کنید.
• شبی یک لیوان گلاب را با یک قاشق مرباخوری تخم بارهنگ داخل ظرفی ریخته و به مدت ۱۰ دقیقه آرام بجوشانید. پس از ولرم شدن با کمی عسل شیرین کنید و میل کنید.
• زیره سیاه و سبز و بادیان رومی(انیسون)، بادیان سبز، تخم شوید، به نسبت مساوی مخلوط شود و از این مخلوط یک قاشق مرباخوری به همراه ناهار میل شود.
• نوشیدن آب. برای بهتر نتیجه گرفتن باید آب را در طول روز کم کم و به آرامی بنوشید، زیرا مصرف زیاد آن در یک بازه زمانی کوتاه و به یکباره ،خود می تواند باعث سر و صدای شکم شود.
• پوست هلیله زرد، هلیله سیاه، آمله مقشر، ریوند چینی، صبر زرد، سکبینج، رازیانه، سنامکی و گل محمدی از هر کدام ۵ گرم همه را مخلوط کنید و بسیار نرم بسایید و بعد با کمی آب مرطوب کرده تا به صورت خمیر سفتی در آید. سپس قرص هایی به شکل گلوله و به اندازه یک عدد نخود بسازید و هر صبح، ظهر و شب دو عدد میل کنید.
• اگر صدا کردن شکم در اثر سردی مزاج باشد باید آویشن شیرازی و نعناع خشک از هر کدام ۲۰ گرم، بابونه شیرازی، اگیر ترکی، زنیان، رازیانه، تخم شوید، زیره و دارفلفل از هر کدام ۱۰ گرم همه را مخلوط و ۱۰ قسمت کنید. هر قسمت را یک روز بجوشانید و آب آن را صاف و با عسل شیرین و صبح ناشتا بنوشید.
• اگر گرسنه هستید و دچار صداهای شکم شده اید، خوردن یک وعده غذایی کوچک یا میان وعده ممکن است به طور موقت این صدا ها را از بین ببرد.
• خوب جویدن غذا. جویدن مواد غذایی به میزان قابل توجهی ، میزان هوای بلعیده شده را کاهش می دهد، که از گاز و اختلالات گوارشی جلوگیری می کند.
• قبل از شروع غذا، خوردن یک پیاله سوپ ( حاوی سبزیجات گشنیز و جعفری و خرفه، ، شلغم و هویج و زردچوبه و پونه و نعناع و چنددانه جوپرک و عدس و نخود و نمک دریا).
• محدود کرد میزان قند و مواد غذایی اسیدی. مواد غذایی اسیدی مانند میوه های مرکباتی و قهوه نیز ممکن است باعث سر و صدای شکم شوند.
• پیاده روی نیم یا یک ساعت بعد از صرف غذا. پیاده روی پس از وعده های غذایی به هضم آن کمک می کند و فرایند گوارش را تسریع می بخشد. این تخلیه فوری می تواند سر و صدا های شکم را کاهش دهد. بلافاصله بعد از غذا خوردن فعالیت های ورزشی انجام ندهید.
• هم خالی بودن معده و هم مصرف وعده‌های غذایی حجیم (به‌خصوص غذاهای سرشار از چربی، قند، گوشت قرمز و سایر خوراکی‌هایی که هضم آن‌ها سخت است) می‌تواند علت صدای شکم باشد. بنابراین، خوردن وعده‌های غذایی کوچک‌تر در فواصل زمانی منظم ایده‌ی خوبی محسوب می‌شود.

اعمال یداوی و اصلاح سبک زندگی

• ماساژ شکم با روغن‌های گرم: ماساژ ملایم شکم با روغن‌هایی مانند روغن زیتون می‌تواند نافغ باشد.
• ماهی چندنوبت داخل ناف روغن زیتون ریخته و آرام در جهت حرکت عقربه های ساعت ماساژ بدهید.
• تغییرات در رژیم غذایی: رعایت پرهیزات و توصیه های طب سنتی در رژیم غذایی.
• اضافه کردن روغن های حیوانی به غذاها.
• گرم نگه داشتن شکم با شال یا لباس مناسب.
• تمرینات تنفسی: بعضی از متخصصان بر این باورند که تنفس شکمی (تنفس آهسته و عمیق از طریق شکم) در حفظ سلامت دستگاه گوارش موثر است و به رفع صداهای معده و روده کمک می‌کند.

پرهیزات برای پیشگیری از قارقور شکم و روده

اگر شما از جمله افرادی هستید که به این مشکل زیاد دچار می شوید تا مدتی این پرهیزات را رعایت فرمایید.

• نوشابه های گازدار و دوغ گاز دار.
• پوست حبوبات.
• حبوبات.
• تخم مرغ.
• کوکو.
• خامه.
• سرشیر.
• کیک خامه ای.
• جگر سیاه.
• کله پاچه.
• میوه موز.
• سرخ کردنی ها.
• کلم بروکلی.
• کلم.
• گل کلم.
• عدس.
• قارچ.
• پیاز.
• پیازچه.
• نخود فرنگی.
• خیار و گوجه.
• ماست.
• فست فود.
• هندوانه.
• سالاد.
• غذاهای سرد.
• مشروبات الکلی.
• ترک آب بین غذا و بلافاصله بعد از غذا.
• ترک خوردن ماست و دوغ همراه غذا.
• ترک آب خوردن وسط خواب و به صورت ناشتا.
• ترک آب بعد ورزش.
• ترک آب بعد از جماع.
• ترک استحمام باشکم پر و خالی.
• ترک آمیزش باشکم پر و خالی.
• پرهیز از مصرف چند نوع غذا دریک وعده.
• پرهیز از تماشای تلویزیون حین غذا خوردن.
• پرهیز از استرس هنگام غذا خوردن.
• صبحانه مطلقا پنیر تنها مصرف نشود.
• شیرین‌کننده‌های مصنوعی که حاوی سوربیتول هستند مانند آدامس‌ها، آبنبات‌ها و نوشابه‌های رژیمی.

منبع: تیم تولید محتوای طبایع