مزاج شناسی

اصلاح طبع یا تعادل مزاج در طب سنتی

نکات و تدابیر کلیدی برای اصلاح و متعادل کردن مزاج های مختلف

برقراری تعادل در هر چیزی یکی از اصول مهم زندگی است. تعادل در اخلاط بدن نیز برای حفظ سلامتی ضروری است. انسان‌ها در زندگی روزمره باید به شکلی عمل کنند که مزاج آن‌ها همیشه به سمت تعادل حرکت کند. هر رفتار یا کاری که باعث شود تعادل مزاج بهم بخورد باعث بروز بیماری خواهد شد. جهت برقراری تعادل در امزاج بدن، باید به چند نکته توجه شود.

جهت آشنایی با راهکارهای تعدیل و اصلاح مزاج در طب سنتی، در این پست با ماه همراه باشید.

متعادل کردن یا اصلاح مزاج

اصلاح مزاج یا تعدیل مزاج، فواید زیادی برای سلامت انسان دارد. برای متعادل کردن مزاج خود، ابتدا می‌بایست تشخیص مزاج را انجام دهید و به طور کامل از مزاج خود آگاهی یابید. بهم ریختن مزاج و غالبیت مزاج سرد به گرم یا گرم به سرد بدن را در معرض ابتلا به بیماری‌های مختلف و خطرناکی قرار می‌دهد.

الگوی مصرف مواد غذایی و مواد مصرفی در سبد غذایی یک فرد، مهم‌ترین عامل تاثیرگذار بر طبع و مزاج است. شما باید علاوه بر شناخت کامل از مزاج خود، مزاج غذاهای مختلف و نوع آب و هوا را شناخته و طریقه متعادل کردن مزاج را بلد باشید.

نظر دکتر احمد ثاقبی

همانطور که خشم، تنفر، اضطراب، ناامیدی، داروی عارضه‌دار، تغذیه نادرست، غذای فاسد، هوای بد، صدای دلخراش و… مزاج انسان را بهم می‌زند؛ آرامش،امیدواری، محبت، داروی طبیعی، تغذیه صحیح و سالم، هوای مطبوع، صدای دلنواز، مزاج انسان رابه سمت تعادل پیش می‌برد.

توجه!!!

توجه داشته باشید که اصلاح مزاج و رسیدن به تعادل مزاج نیازمند سپری شدن زمان کافی و اراده و تلاش روز افزون شخص بیمار است.

مفهوم اعتدال مزاج چیست

اعتدال مزاج مطلق: یکی از معانی اعتدال مزاج این است که مزاج فرد در نقطه وسط کیفیات چهارگانه قرار گرفته باشد. یعنی نه سرد باشد، نه گرم، نه مرطوب و نه خشک. این حالت وقتی حاصل می‌شود که عناصر چهارگانه آب، باد، خاک و آتش، به نسبتی کاملا مساوی در بدن فرد وجود داشته باشند. در نگاه اوّل، ممکن است این وضعیت، ایده‌آل و مطلوب به نظر آید امّا درواقع، چنین تعادلی نه مطلوب است و نه واقعی. این نحو تعادل، یک مفهوم ذهنی است که در خارج، مصداق عینی ندارد. شما در کلّ هستی انسانی را نخواهید یافت که از هر سمت و سو، خنثی و وسط باشد. اگر چنین انسانی وجود خارجی هم داشته باشد، انسانی است بدون کنش و واکنش‌های انسانی و بدون تعامل با هستی.

اعتدال مزاج مطلوب: مطلوب بودن اعتدال مزاج باید نسبت به هدف از آن اعتدال سنجیده شود. در این حالت، ما به دنبال اعتدالی هستیم که هدف هستی انسان یعنی رشد جسمانی و سلوک روحانی مطلوب را در تمام ابعادش تامین کند و این حاصل نمی‌شود مگر به این که انسان دارای سطح متعادلی از گرما و رطوبت باشد نه این که از این جهات خنثی باشد. این اعتدال مزاج، واقعی و به لحاظ تئوری برای همه مردم قابل وصول است امّا در عمل، تنها و تنها حضرات معصومین(علیهم السّلام) از چنین اعتدال مزاج مطلوبی برخوردار بوده و هستند. این با اعتدال روحی تامّ ایشان تناسب دارد؛ مساله‌ای که بر اهل علم و معرفت واضح است.

اعتدال در اخلاط: اگر هر یک از اخلاط در بدن انسان، در سه حالت اعتدال داشته باشند، عملکردهای کارکردی و ساختاری بدن به درستی انجام می‌شود. این سه جنبۀ اعتدال عبارتند از: ۱- اعتدال در مقدار خلط. ۲- اعتدال در کیفیات چهارگانه خلط. (گرمی، سردی، تری و خشکی) ۳- اعتدال در قوام خلط.

چگونه تعادل مزاج خود را حفظ کنیم

جهت حفظ تعادل مزاج خود رعایت نکات زیر و توجه به آن‌ها توصیه می‌شود:

  1. اصول کلی رعایت زمان مصرف مواد غذایی سرد و گرم. یعنی عدم مصرف مواد غذایی با طبع خیلی گرم در طول روز و خیلی سرد در طول شب.
  2. روزانه حداقل ۸ لیوان آب هم‌دما با محیط بنوشید. (در مزاج خشک، حداقل ۱۰ لیوان)
  3. عدم نوشیدن آب از نیم ساعت قبل تا حداقل یک ساعت و نیم بعد از غذا.
  4.  پیشگیری از یبوست.
  5. عدم استحمام در شب هنگام و پرهیز از دوش گرفتن با آب سرد یا آب داغ.
  6. توجه به خواب به موقع و کافی، سحرخیزی و همچنین فعالیت و تحرک کافی روزانه (ورزش).
  7. سعی کنید در یک وعده غذایی چند نوع غذا مصرف نکنید. در صورت مصرف چند مدل غذا، این غذاها نباید طبع یکسان یا به شدت متضادی داشته باشند.
  8. خودداری از ریزه‌خواری و  مصرف مواد غذایی دارای مواد نگهدارنده و صنعتی.
  9. عدم مصرف غذاهای سنگین (غذاهایی که به علت تعدد مواد تشکیل‌دهنده و طبخ طولانی مدت ممزوج شده اند).
  10. دقت در مصرف دارو، رژیم‌ها و تکمیل دوره‌های درمانی.

اصلاح مزاج و برقراری تعادل در مزاج های مختلف

تعادل و اصلاح مزاج دموی

 از جمله مهم‌ترین اهداف اصلاح وضعیت غلبه دم یا همان مزاج گرم و مرطوب؛ کنترل دمای داخلی، کاهش فشار ناشی از حرارت بر روی اعضای رییسه و قوای هاضمه، کنترل بخارات و ریاح متصاعد و محبوس بدن، است.

نکات مهم جهت اصلاح مزاج دموی و رسیدن به تعادل مزاج:

  • پرهیز از مصرف آجیل.
  • نوشیدن آب به آرامی.
  • پرهیز از عصبانیت و جر و بحث
  • تحرک و ورزش کافی
  • حمام رفتن را طولانی نکنید و با آب هم‌دمای بدن یا خنک‌تر دوش بگیرید.
  • عدم مصرف آب یا هر نوشیدنی با غذا
  • غذای چرب و سنگین میل نکنید.
  • از شیرینی و لبنیات چرب دوری کرده و غذای پرکالری میل نکنید.
  • استفاده کافی از میوه‌جات، سالاد و غذاهای بخارپز
  • پیشگیری از یبوست و خودداری از پرخوری را مورد توجه قرار دهید.
  • مصرف نمک و ادویه و آجیل را به حداقل برسانید و در این دوره از مجادله و جروبحث، شب زنده‌داری (بی‌دلیل و بیش از حد طولانی) و بی‌تحرکی خودداری نمایید.
  • از مصرف غذاهای با طبع گرم و مرطوب به طور کلی اجتناب کرده و کاهش مصرف غذاهای دیر هضم را مد نظر داشته باشید.

تعادل و اصلاح مزاج صفراوی

کنترل دمای کبد و کاهش خشکی سراسری از طریق کمک به دفع اخلاط اضافی صفراوی (گرم و خشکو در نتیجه ایجاد تعادل در رنگ رخسار، کاهش استرس هیجانی و پرخاشگری، تپش قلب، اگزما و کهیر پوستی از اهداف این برنامه است.

نکات مهم جهت اصلاح مزاج صفراوی و رسیدن به تعادل مزاج:

  • در این دوره از مصرف غذاهای با طبع گرم و خشک خودداری کنید.
  • از مصرف غذاهای پرکالری، چرب و سنگین و سرخ کردنی، ادویه و نمک و آجیل خودداری کنید.
  • مصرف کافی آب و مایعات و مصرف غذاهای آبدار از اولویت های درمان شما است.
  • از مصرف غذاهای آلرژی زا خودداری کرده و مصرف سیگار و مشروبات الکلی را کنار بگذارید و از عصبانیت پرهیز کنید.
  • از مصرف زرشک، عناب، آلو، برگه، قیسی و همچنین چای لیمو عمانی به منظور کاهش دمای داخلی در طول روز بهره ببرید.

توصیه می‌کنیم مقاله غلبه صفرا را مطالعه نمایید تا از آثار غلبه این خلط روی اندام‌های مختلف بدن آگاهی یابید.

تعادل و اصلاح مزاج سوداوی

کاهش نگرانی و استرس، کمک به ایجاد خواب منظم و با کیفیت و کاهش دردهای متناوب با منشاء نامشخص، کنترل وسواس و در نتیجه ایجاد نشاط و افزایش میل به زندگی از اهداف اصلاح غلبه سودا (مزاج سرد و خشکاست.

توجه به مصرف آب کافی و خودداری از مصرف مواد غذایی با طبع سرد و خشک اولویت درمانی شما است.

نکات مهم جهت اصلاح مزاج سوداوی و رسیدن به تعادل مزاج:

  • از مصرف پنیر، خشکبار، نوشابه های گازدار، بادمجان، قهوه، شکلات، فست فود، آب سرد، خوراکی‌های ترش و همچنین دخانیات و مشروبات الکلی اکیدا خودداری نمایید.
  • ورزش روزانه در محیط شاد ورزشی راهگشا است.
  • از تنهایی، خودخوری، گوش فرا دادن به درد و دل دیگران و همنشینی و معاشرت با افراد بدبین و بدگمان خودداری کنید.
  • از عطرهای گرم طبیعی بهره ببرید و با افراد مثبت‌اندیش وقت بگذرانید.

جهت کسب اطلاعات بیشتر برای اصلاح مزاج سوداوی و یا درمان غلبه سودا پیشنهاد می‌کنیم مقاله سودا چیست را مطالعه نمایید.

تعادل و اصلاح مزاج بلغمی

افزایش سردی و رطوبت و در نتیجه رخوت و بی‌حالی، خواب زیاد و سستی نشانه غلبه بلغم استبرای اصلاح غلبه بلغم باید صبر و سعی بسیار داشته باشیدخودداری از مصرف مواد با طبع سرد و مرطوب (خصوصا شب‌هااولویت درمانی شما است.

نکات مهم جهت اصلاح مزاج بلغمی و رسیدن به تعادل مزاج:

  • آب کافی و ولرم بنوشید. (به هیچ وجه نباید همراه غذا آب خورد.)
  • به خوبی ورزش کنید و پیاده‌روی روزانه داشته باشید.
  • از روغن مالی بدن با روغن‌های گرم بهره ببرید.
  • شب‌ها به حمام نروید و سحرخیز باشید.
  • پرخوری نکنید و مصرف نمک را به حداقل برسانید.
  • در طول اصلاح غلبه بلغم مصرف لبنیات، مرغ، ماهی و برنج را به حداقل رسانده (ترجیحاً قطع کنیدو ریزه‌خواری نکنید.

 

درحال ارسال
امتیاز دهی کاربران
۳.۶ (۵ رای)

مشاوره دکتر طبایع

همراهان گرامی طبایع می توانند برای تشخیص مزاج و انجام مشاوره تخصصی به لینک زیر مراجعه نمایند...

ورود به سامانه

فروشگاه محصولات سالم

برای خرید محصولات سالم و طبیعی طب سنتی به فروشگاه کنجد زیر نظر سایت طبایع مراجعه نمایید...

فروشگاه کنجد

اپلیکیشن جامع طبایع

برنامه موبایل اندروید طبایع با امکانات بسیار آماده شد! جهت آشنایی با اپلیکیشن و دانلود به لینک زیر بروید...

دانلود برنامه
درحال ارسال
امتیاز دهی کاربران
3.6 (5 رای)

نوشته های مشابه

‫۳ دیدگاه ها

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *