طب سنتی در مورد قهوه چه نظری دارد…

اینایی که از پاییز بد می گن، نرفتن تو حیاط خلوت یا پشت پنجره بشینن یه فنجون قهوه بنوشن که بفهمن پاییز یعنی چی! دیروز یک اکتبر روز جهانی قهوه بود، میدونیم که خیلیاتون قهوه دوست دارید و با این تناقض که قهوه خوبه یا بد مدام با خودتون کلنجار میرید، واسه همین تصمیم گرفتیم، قهوه این نوشیدنی سیه رو را از منظر طب سنتی و طبق رساله افیونیه و مخزن الادویه مورد بررسی قرار دهیم.

مروری بر خواص قهوه طبق مطالعات علمی سال 2020

• در یک مقاله مروری چاپ شده در سال 2020 بیان شده که مطالعات جدید نشان می‌دهد که قهوه فواید زیادی برای سلامتی دارد.
• کافئین استرس های اکسیداتیو را که عامل سرطان است کم می‌کند و وضعیت میکروب های روده ای (میکروب های مفید روده) را بهبود می‌بخشد.
• در سوخت و ساز قند و چربی نقش دارد، حدود 45 دقیقه بعد از خوردن قهوه جذب آن کامل می‌شود، ولی اثراتش از 15 دقیقه تا 2 ساعت در افراد مختلف متفاوت است.
• در دز 40 تا 300 میلی گرم خستگی را کم می‌کند و سبب افزایش هوشیاری می‌شود.
• قهوه یا به طور کلی کافئین سبب کاهش افسردگی، بهبود وضعیت ریه، کاهش فیبروز ریه و سیروز کبدی میشود.
• مصرف بیش از حد آن سبب بیقراری، اضطراب، حالت عصبی و بیخوابی می‌شود.
• در این مقاله که در مجله new england که از مجلات معتبر دنیا است چاپ شده، مصرف 3 تا 5 فنجان قهوه برای حفظ سلامتی توصیه شده است.

جایگاه قهوه در طب سنتی

• بُن (قهوه) در طب سنتی ایران دارای مزاجی مرکب است، قشر یا پوسته آن گرم و خشک و مغز آن سرد و حشک است.
• قشر قهوه تازه (قهوه سبز) دارای اسید کلروژنیک فراوان است که به کاهش وزن کمک می کند، این ماده در قهوه برشته که قهوه ای زنگ است، بسیار اندک است و احتمالاً همین ماده سبب گرمی قشر قهوه می باشد.
• در طب سنتی ایرانی، جهت شب بیداری و تسکین درد و نشاط مصرف قهوه توصیه شده است.
• برای برطرف شدن مشکل بواسیر نیز مصرف آن توصیه شده است.
• در بعضی مزاج ها مصرف قهوه به عنوان هضم کننده غذا بیان گردیده (خصوصاً معده های بلغمی)، به عبارتی مصرف  قهوه یکساعت پس از غذا می‌تواند در هضم غذا به این افراد کمک کند و بلغم را از جدار معده پاک کند.
• قهوه سبز که دارای قشر گرمی است می‌تواند در کنترل وزن و کاهش قندخون مفید باشد.
• در برخی کتب توصیه شده قهوه در افراد عادی و کسانی که مشکل گوارشی ندارند، به صورت ناشتا و روری یکبار مصرف شود.
• مصرف قهوه به عنوان تب بر، مسکن، ملین، مدر (ادارآور) و درمان کننده سرفه های رطوبی، تقویت کننده معده و رفع کسالت و ملالت توصیه شده است.
• طبق اصول طب سنتی مصرف قهوه با شیر مناسب نیست.
• خواص ذکر شده برای قهوه خالص است و انواع کافی میکس و کاپوچینو و … را شامل نمی شود.
• با این حال، به خاطر اثرات مختلف قهوه بر روی افراد متفاوت، طب سنتی مصرف قهوه را زیاد توصیه و تجویز نمی کند.

آیا مصرف قهوه عوارضی هم به دنبال دارد؟

خشکی قهوه چه نوع سبز و چه نوع برشته آن زیاد است و می‌تواند سبب عارضه شود، عوارضی که در متون طب ایرانی برای استفاده مداوم و زیاد قهوه ذکر شده است عبارتند از:

• بی خوابی، اضطراب، درد قفسه سینه، تپش قلب
• خشکی مغز، لاغری، زردی چهره، تکرر ادرار
• کاهش اشتهای جنسی و کاهش حجم منی
• ایجاد نفخ، قولنج، کابوس و خشکی آلات تنفسی

در متون علمی جدید، افراط در مصرف قهوه در یائسگی سبب برداشت کلسیم از استخوان ها و دفع زیاد ادرار می‌گردد. همچنین در برخی از مطالعات میزان کلسترول را افزایش داده است.

برای رفع عوارض قهوه چه کنیم؟

• برای رفع بسیاری از عوارض مصرف قهوه ابتدا در مصرف افراطی و مکرر آن پرهیز کنید.
• قهوه سبز بهتر از قهوه برشته و قهوه ای رنگ است.
• به عنوان مصلح قهوه چند رشته زعفران، کمی گلاب و نبات به آن بیفزایید.
• همچنین زنجبیل و هل نیز به عنوان مصلح قهوه در طب سنتی ذکر شده است.

مواد منع مصرف قهوه

• قهوه برای افرادی خشک مزاج، افراد دارای مزاج سوداوی یا غلبه سودا (مزاج سرد و خشک دارند) و یا افرادی که سردرد میگرنی یا سرگیجه مزمن دارند، توصیه نمی گردد.
• کسانی که در بدنشان عفونت و خلط فاسد زیادی وجود دارد.
• زنان باردار و شیرده
• افرادی که دچار مشکلات گوارشی خصوصاً رفلاکس گوارشی هستند.
• افرادی که دارای تپش قلب هستند.
• افرادی که آسم دارند.

نحوه درست کردن و مصرف قهوه

• در مورد قهوه بهتر است یک قاشق چایخوری از پودر قهوه سبز به مدت پانزده دقیقه دم شود و پس از صاف کردن همرا مصلحات مصرف گردد.
• نحوه درست کردن قهوه به این ترتیب است که 5 تا 10 مثقال (23 تا 46 گرم) قهوه در 80 مثقال آب بجوشد تا 30 مثقال باقی بماند و با زعفران، زنجبیل، هل یا میخک مصرف گردد.
•  قهوه ترک نیز غلیظ است و با دوقاشق چایخوری قهوه و دوقاشق چایخوری شکر با یک فنجان آب درست می‌گردد.

منبع: گردآوری شده توسط تیم محتوایی طبایع (برگرفته از گفته های دکتر الهام پارسا و دکتر محبوبه ابریشم کار)